Makale: Steve Lytle, JDSU (lütfen izinsiz kopyalamayınız)

İlk olarak Telekom donanım üreticileri tarafından söylenen ve sonrasında sistem kurulum (entegratör) firmaları tarafından da teyit edilen optik ağlarda (network) meydana gelen arızaların %75'i fiber optik konnektörlerin kirli olmasından kaynaklanmaktadır. Bunu ilk duyan kablo endüstrisi çalışanlarına sürpriz gibi gelebilir ancak bu sorun vardır ve fiber ağınız genişledikçe bu problemin üstesinden gelmeniz mümkün olamayabilir. İyi haber! Bu soruna basit bir çözüm bulundu ve tüm kullanıcılar tarafından doğrulandı.

Kirli Küçük Sır

Yüksek veri hızı cihazı üreticileri, tozun, sinyal performansı yok ettiğini keşfettiler, bu, ortaya çıkması yıllar süren ve büyük zararlar meydana gelene kadar başvurulmamış bir ders. Yüksek hız cihazının pazara girmesiyle, Telekom işlemcilerinin aynı durumu saptaması çok zaman almıştır. Bugün, büyük bir çabayla en iyi teknisyenlerin, fiber optik konektörleri eşleştirmeden önce onları sürekli olarak temizlemeyen ve denetleyen yeni bir disiplin uygulanmaya çalışılıyor. Bu denemelerin yerine oturması her ne kadar zor olsa da, birçok firma bu işlem üzerine çalışmaktadır.


Aynı sorun, kablo ağlarındaki fiber optik konektörleri de etkilemektedir. Endüstrinin bu soruna, sistemin durması/gelir kaybı ve israf olmadan müdahale etmesi gerekmektedir.


Fiber optik konektörler, performansı ve güvenilirliği taahhüt etmektedir. Kurulum esnasında uygun bir şekilde temizlenip, kontrol edildiği takdirde, diğer bakır seçeneklerine göre çok büyük avantajlar sağlamaktadır ve genellikle, " yaşam bağlantısı " olarak anılır. İlk kurulum ve test aşamasında tozlu bağlantıların etkilerinin ortaya çıkması zor olabilir fakat çalışan bir linkte kirli konektörler kabul edilemez bir kayba sebep olmaktadır. Kirli konektörler, çevirme esnasında, tahrip edici olabilirler.

PROBLEM

Üreticilere rahat vermeyen kirli fiber konektörleri sorunu, 1990'ların sonunda, üreticileri, INEMI (http://www.inemi.org) adında uygulamalı araştırmalar yürüten ve alanında uzman olan bir gruba yönlendirmiştir. Bu araştırma, fiber optik ağ operatörleri ve üreticileri için, teftiş usulünü ve başarılı/başarısız kıstasını öngören, çözüm bekleyen temel uluslararası standartlardan birisidir.

Problem basittir: Işık toza nüfuz edemez. Konektörü,100 % olarak mikroskobik parçacıklardan temizlemek zor ve pahalı bir işlemdir. Böylelikle, grup, makul kirlenme derecesini saptayabilmekte ve bu bilgiyi sahada uygulamaktadır. İşlemin tüm boyutları bu makalede anlatılamayacak kadar detaylıdır.


Öncelikle, fiber optik konektörün kısa açıklamalı bir şekli (Şekil 1): Fiber cam tel, her biri farklı sapma göstergesine sahip, dış yüzeye, ya da "örtü"ye ve iç "esas" yüzeye sahiptir. Cam kaplama, ışığı, iç yüzeye hapsetmeye yarar fakat ışığı kendi yönetmez. Fiber, daha sonradan plastikle kaplanan, yuvarlak seramik bir halkaya monte edilmiştir. Konektörler erildir; bundan dolayı, dişiye-dişi adaptörlere uyum sağlarlar.



ŞEKİL 1: Fiber optik konektörün yapısı


İki eş konektör arasındaki mikroskobik toz parçacıkları, ışığın fiberden geçişini önlemekle birlikte, ışığın bir kısmını engeller, içine hapseder, dağıtır ve kaynağına doğru geri yansıtır. İleride, sabitleşen toz parçacıkları daimi olarak camın içinde gömülü hale gelir, bu durumda, konektörün yenilenmesi ya da tekrar temizlenmesi gerekmektedir (Şekil 2). Yenileme ya da tekrar temizleme mümkün olmadığı durumlarda, toz, pahalı şebeke cihazının içindeki fiberin içine işlediğinde, sorun gidermenin, hasar tespitinin ve şebekede oluşan arızaların bedeli katlanarak artmaktadır.




ŞEKİL 2: Sinyal bozulmaya sebep olan kirlenme (sol); fiber mikroskop sayesinde fiber yüzeyde görülen gömülü toz (sağ).



ŞEKİL 3: İç yüzeydeki kirlenmeden oluşan kayıp (sol); dış yüzeydeki kirlenme (sağ).


İleriki aşamalarda, çekirdekteki hemen her yerdeki büyük parçacıklar, bölünmeye ve fiberin son yüzeyine yayılmaya eğilimlidir. Bundan ötürü, iç yüzey temiz olduğunda bile, eğer içteki halkada ya da dış yüzeyde büyük parçacıklar varsa, toz, başarılı bir eşleşmeden sonra iç yüzeye doğru geçiş yapmaktadır.



ŞEKİL 4: Parçanın migrasyonu (soldan sağa): ilk durum, ilk kirlenme, ilk eşleşmeden sonra, iki eşleşmeden sonra, ve üç eşleşmeden (kullanım - sökme takma) sonra.

Büyük parçaların tüm alan içerisinde ortadan kaldırılabilmesi bu konuda bir tavsiye olabilir. Başarılı/başarısız denetimini sağlayan fibere özel tablolar hazırlanmaktadır.

Tablo 1: Fiber optik konektörlerin incelenmesi için başarılı/başarısız kriteri

ÇÖZÜM BASİT

Aşağıdaki 3 maddeyi birlikte uygulayınız:

• İç yüzeydeki toz büyük boyutta sinyal bozulmaya sebep olur.
• İç yüzeyden uzaktaki büyük toz parçacıkları, sonraki eşleşmelerden sonra, bölünebilir ve iç yüzeyde kalabilir.
• Konektörler arasına sıkışmış olan toz, fiberin camına daimi olarak gömülür ve temizliği imkansız hale getirir.

Bu üç maddeyi göz önüne alarak, diyebiliriz ki en iyi çözüm, konektörler eşleştirilmeden önce, temizlemeli ve kontrol edilmelidir. Bu proaktif yaklaşım, bugün, birçok servis sağlayıcısının ortak disiplinine kati olarak ters düşmektedir. Sadece çok az sayıda firma, büyük ölçüde, bu proaktif yaklaşımı benimsemiştir. Bu firmaların her biri, fiziksel katmanda, sorun giderme probleminden büyük ölçüde kurtulmuş ve böylesi bir değişime bağlı olarak oluşan, düşük işletme giderlerinin keyfini sürmektedirler. Şekil 5'teki akış tablosu, süreci en iyi şekilde anlatmaktadır.

ŞEKİL 5: Fiber optik konektörler için kontrol ve temizleme süreci

Uygulama

Etkili bir uygulama işleminin üç anahtar unsuru vardır: süreç gelişimi, cihaz seçimi ve alıştırma(eğitim). Esas olarak, önce gelen kısım süreç gelişimidir, bununla birlikte, uygulamalı görsel yardımlar ve eğitim rehberleri bu konuda daha etkin olmamızı sağlayacaktır.
Mevcut çok yönlü kaynaklar ve her kaynağın tarafları olması sebebiyle, bu süreçte kullanılacak cihaz seçimi şaşırtıcı olabilir. Başarılı kullanıcılar, çözüme ulaşmak amacıyla, sahada edinilen tecrübelere ya da pilot uygulamalara güvenmektedirler (Şekil 6).

ŞEKİL 6: Sol - Elde taşınabilir ekranlı video mikroskobu; Sağ - PC/laptop bağlantılı video mikroskobu

Fiber kontrol mikroskobu söz konusu olduğunda aşağıdaki maddeleri göz önüne alın:

• Mikroskobun, hem eril konektörleri, hem de, bölme adaptörlerinin içinde bulunan konektörlere uygulanabilir olmasını sağlamak gerekir.
• Yapısında var olan lazer güvenliği ve mevcut geçişenlik avantajlarından ötürü, video bazlı mikroskoplar seçilmelidir.
• Çok uçlu kullanımı destekleyen mikroskopları seçiniz.
• İş akışınızla uyumluluk gösteren bir ekran seçiniz. Taşınabilir ve bilgisayar tabanlı ekranların seçenekleri mevcuttur.
• Kullanıcıya, süreci öğrenmede yardım eden ve sağlıklı bir uygulama süreci sağlayan, görüntüyü başarılı/başarısız olarak sınıflandıran, otomatik yazılım sunan bir satıcıyı tercih etmelisiniz.

Çok az sayıda kullanıcı, bu disiplini takip etmektedir. En azından bir sanayi dosyası temizleme çözümlerini değerlendiren bir yöntem önermektedir (IPC-8497-1). Gerçek kirlenmenin, havadan gelen parçacıkların yarattığı bir durum olması anlaması zor bir durumdur. Temizleme tekniklerini karşılaştırırsak, daha etkin bir temizlik için, elinizi ya da vücut yağlarını kullanmaktan kaçınınız. Parçaları temizleme seçeneklerinin bulunduğu kısa rehber aşağıdadır.

Otomatik makineler

Bazı satıcılar, genellikle yüksek işe başlama maliyeti ama; düşük işletme giderleri olan otomatik sistemleri öneriyorlar. Bu durum sadece, yüksek miktarlardaki kurulumlarda anlam kazanmaktadır ve bazı mekanlarda çok yarar sağlanmaktadır. Patch kablolarında ve bölme temizlemelerinde çok iyi performans sergilemektedirler, SFP/XFP alıcı-vericilerini temizleme konusunda da eşsizdirler (Bknz.Şekil 7)

ŞEKİL 7: Otomatik fiber temizleme sistemi

Patch kablo temizliği

Kurulumu yapılmamış konektörlerin temizliğinde, "kaset" temizleyicilerden, küçük kutulardaki delikli ve tek silicilere kadar olan bir çözümler serisi mevcuttur. Bu temizleyiciler kullanım rahatlığı açısından test edilmektedir fakat genellikle bir hayli etkili oldukları söylenebilir.

ŞEKİL 8: Patch kablo temizleme araçları

Konektör başı temizliği

Konektör başı adaptörleri içindeki konektörleri temizlemek için, iki tip ürün kullanılabilir. İlk türdeki ürünler, pahalı olmayan, ileri teknoloji Q tipleriyle benzerlik gösteren pistonlarda uzmanlaşmıştır fakat; yalnız tozu hareket edip ettirmemesi konusunda etraflıca test edilmelidir. İki satıcı, şimdi, fiber doğrultusunda ilerleyen, küçük temizleme şeridinin kullanıdığı konektör başı temizleyicileri önermektedir, bu türlerin, git gide popülerliği artmaktadır.

ŞEKİL 9: Konektör başı temizleme araçları

Temizleme Çözeltileri (Alkol vb.)

Temizleme gücünü arttırmak adına, birçok silici, piston ve konektör temizleyicileri temizleme çözücüleri ile önerilir.

• Çözücüleri, sadece, kuru temizleme teknikleri yeterli olmadığında kullanılmalıdır.
• Çözücüleri, konektör başı adaptöründe kullanmak sorun yaratabilir; bu yüzden, sadece, küçük ölçülerde hızlı kuruyan çözücüler kullanılmalıdır.
• Başarılı bir uygulama için eğitim programları, başarının temel taşıdır. Operatörleri bu konuda daha doğru yönlendirebilmek adına, doğru tedarikçilerle irtibata geçilmelidir. Kapsamlı bir program aşağıdaki özellikleri içerir:
• Eğitmeni eğitme imkanı olan ve mekanın belirlendiği bir eğitim planının desteklenmesi.
• Materyallerin sunumunun daha etkili olabilmesi adına, sahadaki kullanımında görsel yardımlar.

Fiber kurulumu esnasındaki proaktif temizleme ve kontrol tüketiciyi büyük bir zarardan kurtarır. Süreç basittir, buna rağmen, çalışma ve eğitim şarttır. Bu yayındaki, süreç ve çözümler doğru bir şekilde denenmiştir ve kablo endüstrisinde birçoğuna meydan okumaktadır. Basit çözümler sadece, büyük problemlerin açığa çıkmasına neden olur.

Teknik bilgiler Sayfasına Geri Dön...